1

2

3

4

5

 

Pałac Królewski we Wrocławiu

Pałac Królewski we Wrocławiu jest zespołem pałacowym, który należał do rodu Hohenzollernów. Pałac Królewski jest znany także jako zamek królów pruskich i pałac Spätgenów. Obecnie jest to siedziba Muzeum Miejskiego. Jego najstarsza część powstała w 1719 roku, a jedno ze skrzydeł sąsiaduje z kościołem ewangelickim, zwanym także kościołem dworskim. Wielokrotnie przebudowywany, także z powodu tego, że często zmieniali się właściciele pałacu. W XIX wieku pałac stał się częścią Placu Ćwiczeń, obecnie znanego jako Plac Wolności. Fakt, że w XIX wieku był to najbardziej przebudowany obiekt, dowodzi też, że był bardzo nowoczesny na ówczesne warunki, była np. w nim sala balowa, w której mogło się pomieścić 250 osób. Tutaj także przez kilka miesięcy w 1813 roku przebywał król Fryderyk Wilhelm III, gdzie przyjmował także cara Aleksandra I. Już po I wojnie światowej przeznaczono go na muzeum. W dwóch skrzydłach pałacu mieści się wystawa „1000 lat Wrocławia”, mieści się tu także Muzeum Miejskie (od 2009 roku), a od 2008 roku udostępnia także zbiory Muzeum Historyczne; w przeszłości był on także siedzibą muzeum archeologicznego oraz etnograficznego. Muzeum Zamkowe zostało udostępnione w 1926 roku. W zbiorach Pałacu Królewskiego znajdują się między innymi rzeźby Dawida i Goliata z 1487 roku, przeniesione tutaj po zniszczeniu elewacji kościoła, na której się także znajdowały.

Panorama Racławicka i rejsy statkiem po Odrze

Jedną z atrakcji wrocławskich jest możliwość zorganizowania rejsów po Odrze, z początkiem trasy w okolicach wrocławskiego ZOO. Pozwala to na szybkie zapoznanie się z najważniejszymi zabytkami Wrocławia. Jednak jednego z nich nie można zaobserwować z zewnątrz. Chodzi o Panoramę Racławicką, czyli obraz namalowany przez Jana Stykę i Wojciecha Kossaka jako dowód tryumfu wojsk Tadeusza Kościuszki w bitwie pod Racławicami. Panowie wspólnie namalowani cztery panoramy. Panorama Racławicka trafiła do Wrocławia po II wojnie światowej (pierwotnie była pokazywana we Lwowie), natomiast obecnie jest prezentowana w Muzeum Narodowym we Wrocławiu w specjalnie zbudowanej rotundzie, oddanej do użytku w 1985 roku. Można ją oglądać przez 6 dni w tygodniu, natomiast sposób ekspozycji zabezpieczył ją przed zalaniem w czasie powodzi stulecia w 1997 roku. Było to o tyle ważne, że obraz jest namalowany na płótnie żaglowym. Obecny budynek rotundy budowano przez lata, a budowę według pomysłu małżeństwa Dziekońskich rozpoczęto w latach 60., w 1977 roku kazano budowlę przeprojektować na centrum wystawiennicze, a sam obraz wywieziono do Zamku Królewskiego do Warszawy. Dopiero kolejny Społeczny Komitet Panoramy Racławickiej przewiózł ją do Wrocławia oraz znalazł środki na zakończenie prac konserwatorskich, które trwały nad obrazem.

Hala Stulecia na stulecie

Hala Stulecia, wpisana obecnie na listę dziedzictwa UNESCO, powstawała w latach 1911-1913 na Wystawę Stulecia w 1913 roku. Jest halą widowiskowo-sportową, a przez długie lata nosiła także nazwę Hali Ludowej. Jako zabytek, wpisany do rejestru, obejmuje także Iglicę, Pergolę oraz Pawilon Czterech Kopuł. Iglica jest stalowym masztem, który postawiono w 1948 roku na Wystawę Ziem Odzyskanych. Wystawa Stulecia miała upamiętnić stulecie zwycięstwa Prus w bitwie pod Lipskiem w 1813 roku. Pergola o kształcie połowy elipsy, jako dwa rzędy nieotynkowanych słupów, stanęła z tej okazji nad sztucznym stawem, a jej słupy można było obsadzić winoroślą, a ścieżki wysypać żwirem. Z kolei Pawilon Czterech Kopuł okalał wewnętrzny dziedziniec, na którym była rzeźba bogini Ateny. Po wojnie w Pawilonie znajdowała się Wytwórnia Filmów Fabularnych, która wykorzystywała część Pawilonu jako atelier do wywoływania filmów. Po 2015 roku będzie w nim się znajdować Muzeum Sztuki Współczesnej, które w otaczającym parku umieści galerię rzeźby. Obecnie w pobliżu Hali Stulecia znajduje się Multimedialny Park Fontann. Do 1907 roku na miejscu Hali znajdowały się tory wyścigów konnych. Zaprojektował ją wrocławski architekt Max Berg, który stworzył halę, mieszczącą 10 tysięcy osób, o największej rozpiętości konstrukcji żelbetowej (jak na ówczesne czasy).

Rynek z Ratuszem

Rynek wrocławski jest największym w Europie Rynkiem Starego Miasta, natomiast według realiów polskich znajduje się tam największy Ratusz. Do Rynku przylega plac Solny oraz plac przy kościele Św. Elżbiety. Do samego Rynku, na którym obowiązuje tylko ruch pieszy, prowadzi 11 ulic. Sam Ratusz powstał w XIII wieku, natomiast Rynek był jedynym miejscem, w którym wolno było handlować. W centralnej części Rynku znajduje się wyremontowany pręgierz oraz w jednej z kamienic – centrum badające twórczość Jerzego Grotowskiego. Strona zachodnia Rynku, czyli Strona Siedmiu Elektorów, z Kamienicą pod Siedmioma Elektorami. Tutaj znajduje się zbudowana w 2000 roku fontanna, zwana na cześć ówczesnego prezydenta miasta – zdrojem. Strona wschodnia, zwana Stroną Zielonej Rury, zachwyca domem towarowym braci Barasch oraz kamienicą Pod Złotym Psem, którą odbudowano jako ostatnią i oddano dopiero w 1994 roku. Strona północna, znana także jako Strona Targu Łakoci, to raczej współczesne inspiracje niż wierna rekonstrukcja starych kamienic. Natomiast na stronie południowej, czyli Stronie Złotego Pucharu albo Przy Starej Szubienicy to niezwykła Kamienica Pod Złotym Dzbanem oraz Kamienica Pod Zieloną Dynią. To właśnie strona południowa jest rekonstrukcją starych domów handlowych, które po tej stronie się znajdowały.

Plac Solny

Plan Solny jest zaskakującym zabytkiem z kilku powodów. Przede wszystkim jest to rynek pomocniczy do Rynku, ma też regularny kwadratowy kształt, wytyczono go w 1242 roku, a nazywano go Polskim Targiem albo Rynkiem Solnym, ponieważ faktycznie do końca XIX wieku handlowano na nim solą. Przestrzeń Placu nie jest zabudowana, ale to tutaj można znaleźć Budynek Starej Giełdy, zbudowany w połowie XIX wieku. Można tu znaleźć stary dom towarowy z początku XX wieku czy też zbudowany w latach 30. XX wieku wieżowiec czy budynek Apteki Pod Murzynem. Na Placu Solnym pojawiła się ostatnio iglica, która swobodnie nawiązuje do iglicy sprzed Hali Stulecia, oraz fontanna. Jedna z ciekawostek, która dotyczy Placu Solnego jest taka, że pod Placem znajduje się schron, posiadający własne toalety i kanalizację. Może się w nim zmieścić około 300 osób, a pozostałości schronu można znaleźć przy damskiej toalecie, która jest umiejscowiona w jednym z wyjść ze schronu. Tradycyjnie na Placu Solnym odbywają się targi kwiatowe. Na jednej z latarń znajduje się Krasnal Słupnik. Plac Solny przylega do Rynku jednym swoim rogiem. Jeden z narożników Placu jest zamknięty, a wychodząca stamtąd brama prowadzi na Placu Bohaterów Getta i ulicę Psie Budy, znaną z licznych niskich zabudowań, która kiedyś kończyła się Końskim Targiem, a wybudowana była równolegle do fosy.

Najważniejsze zabytki Wrocławia

Jest kilka miejsc, które we Wrocławiu należy zwiedzić. Jednym z nich jest Ogród Zoologiczny, znany z programów telewizyjnych państwa Gucwińskich, który przoduje pod względem ilości chronionych tam gatunków. Warto także odwiedzić Ogród Botaniczny, który powstał na terenie Ostrowa Tumskiego w 1811 roku. Park Szczytnicki z Ogrodem Japońskim to największy park krajobrazowy na terenie miasta, obejmujący około 100 hektarów powierzchni. Sam Ogród Japoński powstał na początku XX wieku, a jego powstanie było ściśle związane z Wystawą Stulecia, która się tutaj odbyła w 1913 roku; Ogród bardzo ucierpiał w czasie powodzi w 1997 roku, a formalnie ponownie otwarto go w 1999 roku. Sama Hala Stulecia także zachęca do odwiedzin, szczególnie, że w nocy jest tutaj Multimedialny Park Fontann. Z kolei Rynek wrocławski, jeden z najstarszych placów targowych, z Ratuszem, Nowym Ratuszem oraz przylegającym do nich Placem Solnym stanowi serce miasta, w którym obowiązuje ruch pieszy. Rynek od niedawna zdobi charakterystyczna fontanna. Najwięcej zabytków można znaleźć na zachodniej stronie Rynku, którą mieszkańcy nazywają Stroną Siedmiu Elektorów, kilkoma charakterystycznymi budynkami oraz placem Gołębim. Strona południowa nosiła nazwę Strony Złotego Pucharu, strona wschodnia – Stroną Zielonej Trzciny, a północna – Stroną Targu Łakoci.

Wrocławskie Wzgórza jako atrakcja turystyczna

Położenie geograficzne Wrocławia sprawia, że staje się on niezwykle atrakcyjnym miejscem. Choćby ze względu na liczne wzgórza warto zorganizować tego rodzaju wycieczkę po mieście. I tak Wzgórze Bendera, znajdujące się w Borku – Parku Południowym, jest miejscem, na którym ulokowano drewnianą altankę – pawilon von Wallenberga, skąd można było pierwotnie podziwiać panoramę Wrocławia; samo wzgórze nosi nazwę aby upamiętnić Georga Bendera, nadburmistrza Wrocławia za jego wkład w rozwój miasta. Wzgórze powstało przy okazji budowy obwodnicy towarowej kolejowej miasta Wrocławia. Cmentarz Żołnierzy Polskich w Grabiszynie kojarzy się z pomnikiem poległych w czasie II wojny światowej w niewoli w czasie Kampanii Wrześniowej oraz na froncie, jest to dosyć młody cmentarz, ponieważ oddano go do użytku w 1970 roku. Wzgórze Gajowickie, znane także jako Górka Pafawagu, kojarzy się z torem saneczkowym. Drugi taki tor znajduje się na Małej Sobótce w Grabiszynku. W Zalesiu można skorzystać z toru motokrosowego i rowerowego, które usytuowano na Wzgórzu Kilimandżaro. Szaniec Szwedzki w Lesie Osobowickim to kolejny z wrocławskich torów saneczkowych, ale także nasyp w lesie, na którym umieszczono grodzisko z epoki brązu i żelaza z czasu od X do V wieku p.n.e. Na początku XX wieku zbudowano tu wieżę widokową, którą zburzono w 1945 roku.

Zielony Wrocław – pomniki przyrody

W Polsce pomniki przyrody można znaleźć w kilku miejscach, jednak zwykle nie są to miasta. Natomiast Wrocław może się poszczycić kilkoma pomnikami przyrody, które znajdują się w obrębie miasta. Jednym z nich jest dąb Dziadek, który można znaleźć niedaleko Parku Szczytnickiego. Sam Park Szczytnicki może się poszczycić kilkoma grupami drzew, podobnie wpisanymi na listę pomników przyrody, są to także: buki zwyczajne, jarząb brekinia, kasztan jadalny. To tutaj także znajduje się inny dąb – Jana Stanki. Wrocławski Ogród Botaniczny zachwyca z jednej strony roślinami mniej znanymi, jak miłorząb dwuklapowy czy tulipanowiec amerykański, ale to także tutaj znajduje się grupa skamieniałych pni drzew. Plac Słoneczny w Parku Strachowickim zachwyci turystów wiązem, cypryśnikiem czy platanem. W tym samym Parku Strachowickim przy ulicy Strachowickiej można znaleźć także mało spotykany dąb błotny. W północnej części Wrocławia znajduje się Las Rędziński, tutaj znajduje się najgrubszy dąb szypułkowy, ale jednocześnie liczne cieki i atrakcyjne położenie pomiędzy Odrą a Widawą sprawia, że teren jest uznawany za niezwykle malowniczy. Park Leśnicki, Park Stabłowicki, Park Mikołaja Kopernka i Park Juliusza Słowackiego ponownie ukazują piękno drzew, wpisanych na listę pomników przyrody. Z kolei w Ogrodzie Roślin Leczniczych Akademii Medycznej można znaleźć również grujecznik japoński.

Zabytki wrocławskie na liście NID

Narodowy Instytut Dziedzictwa wpisał na listę zabytków kilkadziesiąt zabytków wrocławskich. Po II wojnie światowej, mimo że 70 % budynków było zburzonych, zarówno rynek Starego Miasta , jak i liczne kamienice odzyskały swój dawny wygląd. We Wrocławiu warto obejrzeć gotycki Ratusz na Rynku Starego Miasta. Na Ostrowie Tumskim, oprócz Archikatedry św. Jana Chrzciciela, którą uznaje się za pierwszy kościół ufundowany przez Bolesława Chrobrego, warto obejrzeć także kościół św. Marcina oraz pozostałości po moście Tumskim w miejscu, gdzie obecnie znajduje się Plac Katedralny. Nie ucierpiał w czasie wojny za to kościół Św. Krzyża. Ostrów Tumski nadal zachwyca pozostałym mostem Tumskim oraz pomnikiem papieża Jana XXIII. Z kościołów innych wyznań warte obejrzenia są greckokatolicka katedra pod wezwaniem św. Wincentego i św. Jakuba, kościół luterański Opatrzności Bożej, prawosławna cerkiew pod wezwaniem Narodzenia Najświętszej Bogarodzicy oraz katedra pod wezwaniem św. Marii Magdaleny, która należy do kościoła polskokatolickiego. Zabytkowy budynek Dworca Głównego, budynek Uniwersytetu Wrocławskiego czy Hala Stulecia, zbudowana jako Hala Ludowa na Wystawę Stulecia, która wypadała w 1913 roku, Dom Handlowy Braci Barasch to kolejne obiekty, warte wpisania na listę miejsc do zwiedzania. Listę zamyka Plac Solny, będący pozostałością po dawnym targu.

1 Wrocław od zarania dziejów

Współcześnie Wrocław jest stolicą województwa dolnośląskiego, pod względem liczby mieszkańców jest czwartym miastem w Polsce (liczy ponad 630 tysięcy mieszkańców). To także jedno z najstarszych miast polskich – pierwsze oficjalne wzmianki o nim pojawiają się już w roku 1000, gdy po zjeździe gnieźnieńskim miasto stało się, obok kilku innych miast, stolicą biskupstwa. Jednak pierwsze wzmianki o mieście czy może raczej osadzie na tym terenie pochodzą już z pierwszego wieku naszej ery. Wrocław był historyczną stolicą Dolnego Śląska, a nierozstrzygnięta sporna językowo kwestia, czy miasto pierwotnie nazywało się Breslau czy Wratislavia, powinna pozostać nierozstrzygnięta, bowiem prawdopodobnie nazwa miasta jest bliższa nazwie łacińskiej, a ludność niemiecka, która mieszkała po sąsiedzku, nie była w stanie wypowiedzieć łacińskiej nazwy miasta. W 2016 roku Wrocław będzie Europejską Stolicą Kultury, w 2012 był jednym z miast gospodarzy UEFA EURO 2012, w 2014 odbędą się tam Mistrzostwa Świata w Piłce Siatkowej Mężczyzn. Miasto leży nad Odrą, chociaż leży na terenie, gdzie Odrę zasilają jeszcze inne rzeki – Bystrzyca, Oława, Ślęza i Widawa, dodatkowo położenie u podnóża Sudetów powoduje, że klimat panujący w mieście jest ciepły i bardzo korzystny. Jest to także najcieplejsze miejsce w Polsce, a w jego bezpośrednim sąsiedztwie można znaleźć ponad 200 gatunków ptaków.